Gnojówka z pokrzywy zawiera zwykle około 0,2–0,3% azotu, czyli mniej więcej 2–3 g tego pierwiastka w litrze koncentratu. Dokładna wartość zależy między innymi od proporcji pokrzywy do wody, terminu zbioru i przebiegu fermentacji. Sprawdź, jak przygotować nawóz, rozcieńczać go i stosować bez ryzyka przenawożenia.
Warto zapamiętać:
- 1 kg świeżej pokrzywy zalewa się zwykle 10 l wody.
- Koncentrat do podlewania rozcieńcza się najczęściej w proporcji 1:10.
- Do oprysków stosuje się słabszy roztwór, zwykle 1:20.
- Najwięcej azotu mają młode pokrzywy zebrane przed kwitnieniem.
- Gnojówka nie nadaje się do wszystkich roślin, zwłaszcza kwaśnolubnych i strączkowych.
Ile azotu ma gnojówka z pokrzywy?
Dobrze przefermentowana gnojówka z pokrzywy zawiera średnio 0,2–0,3% azotu (N). Oznacza to około 2–3 g azotu w 1 litrze koncentratu. Nie jest to jednak stała wartość laboratoryjna. Domowy preparat może mieć inny skład w zależności od użytego surowca i warunków fermentacji.
Azot występuje w nim częściowo w formie organicznej, związanej z rozłożonymi resztkami roślinnymi, a częściowo jako jon amonowy. Forma amonowa jest dostępna dla roślin szybciej. Azot organiczny musi zostać najpierw przetworzony przez mikroorganizmy glebowe.
W 1 litrze koncentratu znajduje się zwykle około 2–3 g azotu, ale wynik może się zmieniać wraz z proporcją pokrzywy do wody, temperaturą i czasem fermentacji.
W glebie część azotu amonowego przechodzi później w azotany. Są one łatwo pobierane przez korzenie, lecz także bardziej podatne na wypłukiwanie podczas intensywnych opadów.
Od czego zależy zawartość azotu?
Największy wpływ na stężenie ma ilość zielonej masy przypadająca na określoną objętość wody. Przy proporcji 1 kg świeżej pokrzywy na 10 l wody powstaje standardowy koncentrat. Zastosowanie 2 kg pokrzywy w tej samej ilości wody daje znacznie mocniejszy preparat, który wymaga ostrożniejszego dawkowania.
Znaczenie ma również moment zbioru. Młode, soczyste pędy przed kwitnieniem są bogatsze w azot i składniki mineralne niż stare, zdrewniałe części rośliny. Pokrzywy kwitnące mogą dodatkowo wprowadzić do nastawu nasiona.
Temperatura przyspiesza fermentację, ale zbyt intensywny proces i częste, silne napowietrzanie mogą zwiększać straty azotu w postaci amoniaku. Woda deszczowa zwykle sprzyja pracy mikroorganizmów. Wodę kranową warto odstawić na około dobę, aby ograniczyć wpływ chloru.
Jak przygotować gnojówkę z pokrzywy?
Do przygotowania nawozu potrzebujesz młodych pokrzyw, wody oraz pojemnika odpornego na kwaśny roztwór. Najlepiej sprawdzi się plastikowa beczka, wiadro z tworzywa, naczynie drewniane albo kamionkowe.
Metalowe pojemniki, szczególnie ocynkowane, żeliwne i aluminiowe, nie są dobrym wyborem. Kwasy organiczne i sole mineralne mogą reagować z metalem, przyspieszać korozję oraz zmieniać skład preparatu.
Przygotowanie nastawu wykonaj w następującej kolejności:
- Zbierz młode, zdrowe pokrzywy przed kwitnieniem, z dala od ruchliwych dróg i terenów zanieczyszczonych.
- Rozdrobnij rośliny na kilkucentymetrowe kawałki, używając rękawic ochronnych.
- Umieść około 1 kg świeżej masy w pojemniku i zalej ją 10 l wody.
- Zostaw kilka centymetrów wolnej przestrzeni, ponieważ nastaw będzie się pienił.
- Przykryj pojemnik gazą, włókniną lub innym przewiewnym materiałem.
- Ustaw go w cieniu, najlepiej w temperaturze około 18–25°C.
- Mieszaj zawartość codziennie, aby doprowadzić powietrze i równomiernie rozprowadzić rozkładającą się masę.
Fermentacja trwa zwykle 10–14 dni. W upały może zakończyć się po 7–10 dniach, natomiast w chłodzie potrwa nawet około 3 tygodni. Gotowy preparat przestaje się pienić, ma ciemny zielony lub brunatnozielony kolor, a resztki roślinne są mocno rozłożone.
Po zakończeniu fermentacji przecedź płyn przez gęste sito, materiał lub worek filtracyjny. Pozostałości roślinne przełóż na kompost. Przy większych nastawach worek filtracyjny znacznie ułatwia późniejsze odcedzanie i ogranicza ryzyko zapchania konewki.
Jak rozcieńczać gnojówkę?
Gnojówka jest koncentratem. Nierozcieńczony płyn można przeznaczyć na kompost lub puste rabaty przed przekopaniem, ale nie należy lać go bezpośrednio pod rośliny.
Do podlewania doglebowego użyj proporcji 1:10. Oznacza to połączenie jednej części koncentratu z dziesięcioma częściami wody. Jeśli przygotowujesz roztwór w konewce, dodaj 1 l gnojówki do 10 l wody. Powstała mieszanina zawiera około 0,02–0,03% azotu, zakładając typowe stężenie koncentratu.
Do oprysków dolistnych stosuj słabszy roztwór, najczęściej 1:20. Na 10 l wody przypada wtedy około 0,5 l koncentratu. Płyn musi być bardzo dokładnie przecedzony, ponieważ włókna pokrzywy łatwo zatykają dysze opryskiwacza.
Podlewanie wykonuj na wilgotną glebę, kierując strumień pod roślinę. Opryski przeprowadzaj wieczorem albo w pochmurny, bezwietrzny dzień. Mokre liście wystawione na mocne słońce mogą zostać uszkodzone.
Kiedy stosować gnojówkę?
Najlepszy czas na nawożenie przypada od początku wiosennej wegetacji do końca sierpnia. Azot pobudza rozwój liści i pędów, dlatego późniejsze stosowanie dużych dawek może opóźniać przygotowanie roślin wieloletnich do zimy.
Rośliny o dużych wymaganiach pokarmowych można podlewać roztworem 1:10 co 7–14 dni w okresie intensywnego wzrostu. Gatunki mniej wymagające lepiej zasilać rzadziej, co 2–3 tygodnie.
Przerwij nawożenie, gdy liście stają się bardzo ciemne i miękkie, pędy nadmiernie się wydłużają, a kwitnienie słabnie. Takie objawy mogą świadczyć o nadmiarze azotu. Wtedy przez kilka kolejnych podlewań używaj czystej wody.
Jakie rośliny podlewać gnojówką?
Gnojówka najlepiej sprawdza się przy gatunkach, które szybko budują dużą masę zieloną i mają wysokie zapotrzebowanie na azot. Roztwór 1:10 można stosować między innymi pod:
- pomidory, ogórki, paprykę i bakłażany,
- dynie, cukinie, melony i arbuzy,
- seler, por oraz wybrane rośliny kapustne,
- róże i kwiaty ogrodowe,
- maliny i truskawki w umiarkowanych dawkach,
- drzewa oraz krzewy owocowe,
- młode iglaki i żywopłoty,
- trawy ozdobne oraz trawnik.
Truskawki i maliny zasilaj słabiej, na przykład w proporcji 1:15–1:20, szczególnie w okresie zawiązywania i dojrzewania owoców. Drzewa owocowe podlewaj wokół zewnętrznej części korony, a nie bezpośrednio przy pniu.
Jakich roślin nie nawozić pokrzywą?
Nie wszystkie gatunki dobrze reagują na dużą ilość azotu. Gnojówki lepiej nie stosować pod rośliny, które preferują ubogie podłoże, wiążą azot samodzielnie albo tworzą korzenie i cebule przeznaczone do przechowywania.
| Grupa roślin | Przykłady | Powód ostrożności |
| Rośliny cebulowe | Cebula, czosnek, szczypiorek | Więcej liści, słabsze cebule i krótsza trwałość przechowywania |
| Rośliny strączkowe | Fasola, groch, bób | Samodzielne wiązanie azotu dzięki bakteriom brodawkowym |
| Warzywa korzeniowe | Marchew, pietruszka, rzodkiewka | Przerost naci, deformacje korzeni i gorsza jakość plonu |
| Rośliny wrzosowate | Borówka, azalia, rododendron, wrzos | Potrzeba kwaśnego podłoża i niewielkiej ilości azotu |
| Zioła śródziemnomorskie | Lawenda, tymianek, rozmaryn | Preferują suche, ubogie podłoże |
| Rośliny owadożerne | Muchówki, rosiczki, dzbaneczniki | Przystosowanie do bardzo jałowego podłoża |
Ostrożność zachowaj również przy młodych siewkach, świeżo posadzonych rozsadach i roślinach doniczkowych. W ograniczonej ilości podłoża składniki szybciej się kumulują, dlatego bezpieczniej rozpocząć od proporcji 1:20 i małej dawki.
Czy gnojówka działa jako oprysk?
Rozcieńczona gnojówka może wspomagać ochronę roślin i ograniczać obecność mszyc lub przędziorków. Nie jest jednak preparatem kontaktowym, który reliably eliminuje silną inwazję. Przy dużej liczbie szkodników potrzebne są dodatkowe metody, takie jak usuwanie porażonych części, spłukiwanie owadów albo preparaty przeznaczone do ochrony danej uprawy.
Do oprysku użyj roztworu 1:20 i wykonaj próbę na kilku liściach. Jeśli po dobie nie pojawią się plamy ani zasychanie, można opryskać większą część rośliny. Zabieg powtarzaj co około 3 dni najwyżej przez kilka kolejnych aplikacji, obserwując reakcję roślin.
Gnojówka nie powinna być traktowana jako pewny środek przeciw chorobom grzybowym. Objawy takie jak mączniak, szara pleśń czy zaraza ziemniaczana wymagają właściwej diagnozy i dobrania metody ochrony do konkretnego patogenu.
Jak bezpiecznie pracować z gnojówką?
Fermentujący nastaw wydziela intensywny zapach, między innymi z powodu amoniaku i związków powstających podczas rozkładu materii organicznej. Pojemnik ustaw z dala od domu, tarasu i granicy z sąsiadami.
Podczas zbioru, mieszania i przelewania stosuj rękawice z długim mankietem, odzież z długim rękawem oraz okulary ochronne przy oprysku. Nie pochylaj twarzy bezpośrednio nad otwartym pojemnikiem. W razie kontaktu ze skórą lub oczami spłucz miejsce dużą ilością wody.
Nie wylewaj nierozcieńczonego koncentratu w jedno miejsce na trawnik lub rabatę. Może tam powstać lokalne przenawożenie. Niewykorzystaną ciecz przeznacz na kompost albo rozcieńcz co najmniej do 1:50 i rozlej szeroko na pustej powierzchni przeznaczonej do późniejszego przekopania.
Jak przechowywać gotowy nawóz?
Odcedzony koncentrat przelej do szczelnych pojemników z tworzywa i ustaw w chłodnym, ciemnym miejscu. Najlepiej zużyć go w ciągu około miesiąca, ponieważ z czasem spada aktywność mikroorganizmów i może ubywać części azotu.
Nie przechowuj gnojówki w metalowych naczyniach. Lekki osad albo delikatne syczenie po otwarciu może oznaczać dalszą pracę preparatu. Jeśli pojawi się wyraźny gnilny zapach, gruby kożuch lub inne niepokojące zmiany, bezpieczniej przeznaczyć zawartość na kompost niż stosować ją bezpośrednio na rośliny.
Resztki pokrzyw po odcedzeniu również wykorzystaj w kompostowniku. Zawierają materię organiczną i mogą przyspieszyć rozkład innych odpadów.
