Wiertło do metalu rozpoznasz po gładkiej, spiralnej budowie, ostrej końcówce bez żądła centrującego i bez płytki z węglika spiekanego. Najczęściej wykonuje się je ze stali szybkotnącej HSS, a jego kąt wierzchołkowy wynosi około 118–135°.
Jak wygląda wiertło do metalu?
Standardowe wiertło do metalu jest narzędziem skrawającym. Ma dwa spiralne rowki, które odprowadzają wióry, oraz równomiernie uformowaną końcówkę przypominającą ścięty stożek. Nie znajdziesz na niej dodatkowego elementu prowadzącego.
To odróżnia je od wiertła do drewna, wyposażonego w centralne żądło, oraz wiertła do betonu, którego głowica ma zwykle masywną płytkę z węglika spiekanego, potocznie nazywaną widią. Wiertło do metalu nie służy do kruszenia podłoża, lecz do jego skrawania.
Po czym rozpoznać wiertło do metalu?
Przy oględzinach zwróć uwagę przede wszystkim na końcówkę, spiralę i powierzchnię narzędzia. Najważniejsze cechy to:
- Gładka, spiralna powierzchnia – rowki mają odprowadzać metalowe wióry z wykonywanego otworu.
- Brak żądła centrującego – centralne ostrze występuje przede wszystkim we wiertłach do drewna.
- Brak płytki z węglika spiekanego – charakterystycznej dla wielu wierteł do betonu.
- Kąt wierzchołkowy 118–135° – jest to kąt między dwiema głównymi krawędziami skrawającymi na czubku wiertła.
- Brak dodatkowych prowadnic – wiertło ma prostą konstrukcję części roboczej, bez bocznych ostrzy typowych dla niektórych wierteł do drewna.
Kąt 118° jest często spotykany w narzędziach ogólnego przeznaczenia. Geometria około 135° może lepiej sprawdzać się przy twardszych materiałach, ponieważ ułatwia stabilne rozpoczęcie skrawania. Sam kąt nie wystarcza jednak do określenia przeznaczenia, dlatego trzeba sprawdzić także materiał i oznaczenia producenta.
Co oznaczają skróty HSS, HSS-G i HSS-E?
Najczęściej spotykane wiertła do metalu powstają ze stali szybkotnącej HSS, czyli materiału przeznaczonego do pracy przy podwyższonej temperaturze i dużej prędkości skrawania. Dodatkowe symbole informują o sposobie wykonania albo składzie narzędzia.
| Oznaczenie | Charakterystyka | Zastosowanie |
|---|---|---|
| HSS | Standardowa stal szybkotnąca | Stal zwykła, aluminium, mosiądz i typowe prace w metalu |
| HSS-G | Wiertło szlifowane, wykonywane z większą dokładnością | Precyzyjne otwory i bardziej wymagające zastosowania w metalu |
| HSS-E | Stal szybkotnąca z dodatkiem kobaltu, często około 5% | Stal nierdzewna i inne twardsze metale |
W oznaczeniach można spotkać także HSS-R. Litera R odnosi się do wiertła walcowanego, formowanego przez kształtowanie rozgrzanego materiału. HSS-G oznacza wykonanie szlifowane. W praktyce wiertła szlifowane zwykle zapewniają dokładniejszą geometrię ostrza niż modele walcowane.
Kolor pomaga w identyfikacji, ale nie jest rozstrzygający. Wiertła HSS są zwykle srebrne lub stalowoszare. Powłoka z azotku tytanu może nadać narzędziu złoty kolor, natomiast wiertła kobaltowe często mają odcień niebieskawy lub brązowawy. Barwa wskazuje więc na wykończenie albo skład, lecz zawsze warto potwierdzić go oznaczeniem na chwycie lub opakowaniu.
Jak szybko sprawdzić, czy to wiertło do metalu?
Jeżeli narzędzie nie ma opakowania, przeprowadź krótką identyfikację w kilku krokach:
- Obejrzyj końcówkę i sprawdź, czy nie ma centralnego żądła ani płytki z węglika spiekanego.
- Oceń geometrię ostrza – wiertło powinno mieć dwie główne krawędzie skrawające i kąt wierzchołkowy typowy dla narzędzi do metalu.
- Sprawdź spiralne rowki oraz gładką powierzchnię części roboczej.
- Odczytaj oznaczenia na chwycie lub opakowaniu, takie jak HSS, HSS-G, HSS-E, Co albo TiN.
- Potraktuj kolor jako wskazówkę, a nie jako jedyne kryterium wyboru.
Wiertło do drewna rozpoznasz po ostrym żądle i bocznych krawędziach, które pomagają wycinać włókna. Wiertło do betonu ma natomiast bardziej masywną głowicę z elementem z węglika spiekanego, przeznaczoną do kruszenia twardego podłoża. Te narzędzia nie są zamienne.
Dlaczego właściwe rozpoznanie ma znaczenie?
Dobór wiertła wpływa na trwałość narzędzia, stabilność pracy i jakość otworu. Wiertło do betonu użyte w metalu nie ma geometrii potrzebnej do sprawnego skrawania. Z kolei wiertło do metalu w betonie może szybko się stępić lub uszkodzić, ponieważ nie ma głowicy przystosowanej do kruszenia materiału mineralnego.
Do zwykłej stali i aluminium najczęściej wystarcza HSS. Przy stali nierdzewnej lepszym wyborem bywa HSS-E z dodatkiem kobaltu, który zwiększa odporność narzędzia na wysoką temperaturę. Najkrótsza zasada brzmi: sprawdź końcówkę, odczytaj oznaczenie i dopiero potem oceń kolor oraz wykończenie wiertła.
