Nie ma jednej wartości, na którą należy ustawić każdy materac przeciwodleżynowy. Zacznij od skali zależnej od masy pacjenta, ale ostateczną decyzję podejmij po wykonaniu testu dłoni. Ciśnienie powinno być możliwie niskie, lecz wystarczające, aby ciało nie dotykało twardego podłoża łóżka.
Od czego zacząć ustawianie?
Materac zmiennociśnieniowy działa dzięki naprzemiennemu napełnianiu i opróżnianiu komór. Pompa pneumatyczna przesuwa punkty podparcia, dzięki czemu te same obszary ciała nie są stale obciążone. Zbyt niskie ciśnienie powoduje zapadanie się pacjenta i ryzyko kontaktu z dnem łóżka, a zbyt wysokie zwiększa twardość oraz ucisk punktowy.
Po ułożeniu materaca na zwykłym materacu łóżka podłącz rurki, sprawdź ich drożność i włącz pompę. Pierwsze napełnienie często wykonuje się przy wyższym ustawieniu, zgodnie z instrukcją konkretnego modelu. Dopiero po pełnym napompowaniu, gdy pacjent leży na materacu, reguluj ciśnienie.
Na ile ustawić materac przeciwodleżynowy według wagi?
Skala na pokrętle lub oznaczenia w mmHg są tylko punktem wyjścia. Poszczególne pompy mają różne konstrukcje, dlatego zawsze sprawdź instrukcję producenta. Orientacyjne zakresy mogą wyglądać następująco:
| Waga pacjenta | Sugerowane ustawienie | Znaczenie |
|---|---|---|
| Do 50 kg | 20–25 mmHg | Niższy zakres, wymagający kontroli podparcia |
| 50–90 kg | 25–30 mmHg | Wartość pośrednia, do weryfikacji testem dłoni |
| Powyżej 90 kg | 30–32 mmHg | Wyższy zakres, aby zapobiec zapadaniu się komór |
Podane wartości nie są uniwersalnym zaleceniem medycznym. Na ustawienie wpływają także budowa ciała, stan skóry, poziom ruchomości, ułożenie pacjenta oraz rodzaj materaca. Gdy występuje rana, utrwalone zaczerwienienie albo stan skóry się pogarsza, potrzebna jest konsultacja z personelem medycznym.
Jak wykonać test dłoni?
Test dłoni jest ważniejszy niż sama liczba na pokrętle. Pozwala sprawdzić, czy pacjent ma rzeczywiste podparcie i nie „dobija” do twardego podłoża. Wykonaj go po pełnym napompowaniu materaca:
- Ułóż pacjenta na plecach, jeśli jego stan na to pozwala.
- Wsuń dłoń pod okolice kości krzyżowej lub pośladków, czyli miejsce silnie obciążone podczas leżenia.
- Sprawdź, czy między ciałem pacjenta a dnem łóżka znajduje się sprężyste podparcie materaca.
- Zwiększ ciśnienie, jeśli wyczuwasz twarde podłoże albo ciało wyraźnie zapada się do środka.
- Zmniejsz ciśnienie, jeśli materac jest bardzo twardy, a dłoń napotyka nadmierny opór.
Prawidłowy wynik oznacza równomierne, sprężyste podparcie bez kontaktu z dnem łóżka. Po zmianie ustawienia odczekaj kilka minut i powtórz sprawdzenie. Kontroluj również skórę w okolicy kości krzyżowej, pięt, bioder i łopatek.
Jak rozpoznać błędne ustawienie?
Zbyt miękki i zbyt twardy materac mogą zwiększać ryzyko uszkodzenia skóry, choć robią to w inny sposób. Na zbyt niskie ciśnienie wskazują:
- zapadanie się ciała w materac,
- wyczuwalny kontakt z podłożem łóżka,
- brak stabilnego podparcia podczas zmiany pozycji,
- utrzymujące się zaczerwienienie w miejscach ucisku.
Z kolei zbyt wysokie ciśnienie może powodować:
- odczuwalną twardość powierzchni,
- dyskomfort lub skargi pacjenta na ucisk,
- mniejsze dopasowanie komór do kształtu ciała,
- nasilenie ucisku na wyniosłości kostne.
Nie ustawiaj pompy na maksimum „na wszelki wypadek”. Celem jest najniższe ciśnienie, które nadal zapewnia bezpieczne podparcie i brak kontaktu z podłożem.
O czym pamiętać podczas codziennej pracy pompy?
Pompa powinna pracować przez całą dobę, gdy pacjent leży na materacu zmiennociśnieniowym. Wyłączanie jej na noc zatrzymuje naprzemienną pracę komór i odbiera urządzeniu podstawową funkcję. Jeśli hałas lub drgania przeszkadzają pacjentowi, można odizolować pompę od ramy łóżka ręcznikiem, zamiast ją wyłączać.
Rurki nie mogą być zagięte ani przygniecione. Na materac połóż cienkie, luźno ułożone prześcieradło i ewentualnie podkład chłonny. Grube warstwy mogą ograniczać pracę komór oraz zwiększać tarcie. Materac jest wsparciem profilaktyki, ale nie zastępuje kontroli skóry, higieny ani regularnej zmiany pozycji pacjenta.
Najważniejsze kryterium nie brzmi „na jaką liczbę ustawić pokrętło”, lecz „czy pacjent ma stabilne podparcie bez dotykania dna łóżka”. Sprawdzaj to testem dłoni i koryguj ustawienie, gdy zmienia się masa ciała, pozycja lub stan skóry.
Artykuł nie stanowi porady medycznej i powstał wyłącznie w celach informacyjnych. W przypadku ran, utrzymującego się zaczerwienienia lub pogorszenia stanu skóry skonsultuj się z lekarzem albo personelem medycznym. Materaca używaj zgodnie z instrukcją producenta.
