Gres to rodzaj płytek ceramicznych wykonanych z kamionki szlachetnej, czyli starannie dobranej mieszanki kaolinu, gliny, piasku kwarcowego, skalenia i szamotu. Prasowanie pod wysokim ciśnieniem oraz wypalanie w temperaturze powyżej 1200°C nadają mu zwartą strukturę, niską nasiąkliwość, dużą twardość i odporność na mróz. Dzięki temu można stosować go zarówno we wnętrzach, jak i na zewnątrz.
Czym dokładnie jest gres?
Gres, nazywany także kamionką szlachetną, powstaje z mieszaniny surowców mineralnych. W jej skład wchodzą między innymi kaolin, glina, piasek kwarcowy, skaleń i szamot. Masa jest formowana, prasowana pod wysokim ciśnieniem, a następnie wypalana w temperaturze przekraczającej 1200°C, zwykle w zakresie około 1200–1300°C.
Takie warunki produkcji powodują spieczenie materiału i powstanie jednolitej, zwartej struktury. Gres nie jest więc po prostu kolejną odmianą zwykłej płytki ceramicznej. Jego parametry wynikają zarówno ze składu, jak i z bardzo silnego sprasowania oraz wypalenia. Krawędzie płytek mogą być także poddane rektyfikacji, czyli mechanicznemu wyrównaniu. Rektyfikacja poprawia powtarzalność wymiarów, ale nie oznacza możliwości układania płytek bez fugi.
Jakie właściwości ma gres?
O przydatności gresu w konkretnym miejscu decydują przede wszystkim jego parametry techniczne. Najważniejsze cechy tego materiału to:
- Nasiąkliwość poniżej 0,5% – zwarta struktura ogranicza wchłanianie wody i ułatwia usuwanie wielu zabrudzeń.
- Mrozoodporność – gres o właściwościach potwierdzonych przez producenta może być stosowany na balkonach, tarasach i schodach zewnętrznych.
- Wysoka twardość – materiał jest odporny na zarysowania i dobrze znosi intensywne użytkowanie. W opisach produktowych często podaje się twardość sięgającą 9 w skali Mohsa, ale ostateczne parametry zależą od konkretnego wyrobu.
- Odporność na ścieranie i uszkodzenia mechaniczne – dlatego gres sprawdza się w przedpokojach, korytarzach, garażach oraz obiektach o dużym natężeniu ruchu.
- Odporność na zmiany temperatury – niska nasiąkliwość ogranicza ryzyko uszkodzeń związanych z zamarzaniem wody w strukturze płytki.
Nie każda płytka gresowa ma jednak identyczną powierzchnię i identyczne zachowanie podczas użytkowania. Gres polerowany może być bardziej podatny na poślizg i zaplamienie niż matowy gres techniczny, dlatego sam fakt, że płytka jest wykonana z gresu, nie wystarcza do oceny jej przydatności w konkretnym pomieszczeniu.
Gres a ceramika i terakota – czym się różnią?
Określenie „płytki ceramiczne” obejmuje szeroką grupę wyrobów. Gres również jest ceramiką, ale wyróżnia się innym składem i sposobem produkcji. Z kolei terakota powstaje przede wszystkim z drobnoziarnistej gliny i zwykle ma większą porowatość niż gres.
| Cecha | Gres | Ceramika i terakota |
|---|---|---|
| Nasiąkliwość | Zwykle poniżej 0,5% | Może być znacznie wyższa, szczególnie w przypadku płytek ściennych |
| Odporność na mróz | Może być mrozoodporny, jeśli produkt ma takie oznaczenie | Nie każda płytka nadaje się do stosowania na zewnątrz |
| Twardość i odporność | Wysoka odporność na ścieranie, zarysowania i obciążenia | Parametry są bardziej zróżnicowane, a część płytek jest przeznaczona głównie na ściany |
| Zastosowanie | Podłogi, ściany, tarasy, balkony, garaże i ciągi komunikacyjne | Najczęściej wnętrza, zależnie od rodzaju płytki |
Niska nasiąkliwość ma szczególne znaczenie na zewnątrz. Woda wnikająca w bardziej porowatą płytkę może zamarzać, zwiększać swoją objętość i stopniowo osłabiać materiał. Z tego powodu zwykła ceramika lub terakota nie powinny być układane na balkonie czy tarasie bez wyraźnego potwierdzenia, że dany produkt jest przeznaczony do takich warunków.
Różnica dotyczy także wytrzymałości mechanicznej. Gres lepiej znosi nacisk, ścieranie i codzienny ruch, dlatego nadaje się do miejsc, w których podłoga jest intensywnie eksploatowana. Nie oznacza to jednak, że każda płytka gresowa będzie właściwa na podłogę. Przy wyborze trzeba sprawdzić między innymi klasę ścieralności, antypoślizgowość i zalecane zastosowanie.
[
Jakie są rodzaje gresu?
Poszczególne rodzaje gresu różnią się głównie sposobem wykończenia powierzchni. Wpływa ono na wygląd płytki, łatwość czyszczenia, odporność na ścieranie i bezpieczeństwo użytkowania.
Gres techniczny
Gres techniczny, nazywany także naturalnym lub nieszkliwionym, ma jednorodną strukturę i zwykle matową powierzchnię. Jeśli płytka zostanie miejscowo starta albo uszkodzona, różnica kolorystyczna jest mniej widoczna niż w przypadku powierzchni pokrytej odrębną warstwą szkliwa. Matowa, często lekko strukturalna faktura może też poprawiać przyczepność.
Ten wariant sprawdza się w garażach, kotłowniach, piwnicach, warsztatach, przedpokojach i korytarzach. Przy wyborze do stref mokrych lub zewnętrznych trzeba jednak sprawdzić konkretny parametr antypoślizgowości i potwierdzenie mrozoodporności.
Gres szkliwiony
Gres szkliwiony ma na powierzchni wypaloną warstwę szkliwa. Może być gładki, wzorzysty, matowy albo błyszczący, a jego powierzchnia jest zwykle łatwa do utrzymania w czystości. Warstwa wykończeniowa może także ograniczać nasiąkanie i zapewniać pożądany efekt dekoracyjny.
Trzeba pamiętać, że głębokie uszkodzenie szkliwa może być widoczne, ponieważ odsłania materiał znajdujący się pod nim. Do łazienki i innych mokrych miejsc lepiej wybierać wariant o powierzchni zapewniającej odpowiednią przyczepność, a nie idealnie gładką i śliską.
Gres polerowany i lappato
Gres polerowany uzyskuje połysk dzięki szlifowaniu powierzchni, często z użyciem narzędzi diamentowych. Efekt jest dekoracyjny i dobrze pasuje do reprezentacyjnych wnętrz, ale obróbka może otworzyć mikropory. Z tego powodu płytki polerowane mogą łatwiej przyjmować zabrudzenia i zwykle wymagają impregnacji zgodnej z zaleceniami producenta.
Polerowana powierzchnia bywa także bardziej śliska, zwłaszcza po zamoczeniu. Do łazienki, strefy wejściowej lub na zewnątrz trzeba więc sprawdzić oznaczenia dotyczące antypoślizgowości. Lappato jest wykończeniem pośrednim – częściowo polerowana powierzchnia łączy fragmenty połysku z delikatnie nierówną fakturą. Zwykle daje mniej śliski efekt niż pełny poler, ale nadal wymaga oceny parametrów konkretnego produktu.
Gdzie stosować gres?
W kuchni, łazience i przedpokoju gres sprawdza się dzięki odporności na wilgoć, zabrudzenia i ścieranie. Na podłogę w przedpokoju lub korytarzu warto wybrać produkt odporny na intensywny ruch, a w łazience zwrócić szczególną uwagę na antypoślizgowość. Na ścianach można stosować także lżejsze wizualnie warianty szkliwione lub polerowane, jeśli ich wygląd i sposób pielęgnacji odpowiadają warunkom pomieszczenia.
Na balkonie, tarasie i schodach zewnętrznych potrzebny jest gres przeznaczony do zastosowań zewnętrznych, z potwierdzoną mrozoodpornością oraz parametrami antypoślizgowymi dostosowanymi do mokrej nawierzchni. Do garażu, warsztatu albo kotłowni zwykle lepiej pasuje matowy gres techniczny niż gładka powierzchnia polerowana.
Najprostsza zasada wyboru brzmi: najpierw określ miejsce montażu i warunki użytkowania, a dopiero potem wybierz kolor, format i wykończenie. Gres jest trwały, ale jego konkretna odmiana powinna odpowiadać obciążeniom, wilgoci i ryzyku poślizgu w danej przestrzeni.
